Mae Theatr na nÓg, sy'n hanu o Gastell- nedd, wedi bod wrthi'n lledaenu eu hudoliaeth ym Makassar trwy berfformio eu drama “Gofynnwch wrth Wallace” mewn partneriaeth â'r Cyngor Prydeinig ac ar y cyd â'r artist o Indonesia, Abdi Karya. Mae'r cyfle unigryw hwn yn ddathliad o Wythnos Wallacea 2019 a chyhoeddi llyfr Alfred Russel Wallace, The Malay Archipelago.

Mae'r ddrama wreiddiol, a grëwyd gan y cwmni theatr hwn o Gymru, yn adrodd stori Alfred Russel Wallace, a anwyd ym Mrynbuga ac a deithiodd y byd yn casglu ac yn cofnodi amrywiaeth y rhywogaethau. Ym 1854 fe gyrhaeddodd Indonesia, ac yno ym 1858 fe luniodd ei ddamcaniaeth o esblygiad trwy ddethol

Gwahoddodd y Cyngor Prydeinig y cwmni arobryn Theatr na nÓg i gymryd rhan yng Ngŵyl Ysbrydoliaeth, Addysg a'r Celfyddydau i ddathlu amrywiaeth rhanbarth Wallacea a gynhaliwyd ym Makassar rhwng 22 a 28 Tachwedd 2019.

Meddai Cyfarwyddwr Artistig Theatr na nÓg, Geinor Styles:- “Bu'n gyfle anhygoel nid yn unig i ni adrodd stori Gymreig Wallace ond hefyd i ymdrochi yn y diwylliant hynod amrywiol hwn. Yn yr un ffordd yn union ag y byddai Wallace wedi'i wneud blynyddoedd maith yn ôl.”

“Mae gweithio ar y cyd ag artistiaid o'r rhanbarth lle bu Wallace yn teithio ac yn fforio wedi ychwanegu dimensiwn arall at y profiad. Eu stori nhw yw hi'n gymaint â'n stori ni. Mae Wallace yn perthyn i ble bynnag y mae'n mynd. Fel y dylai'r ddrama” ychwanegodd Styles.

Mae'r ddrama wedi cael ei haddasu i gynnwys stori'r cymeriadau a gynorthwyodd Wallace ar y pryd, sef Ali a Baderoon, gan greu cynhyrchiad dwyieithog yn Saesneg a Bahasar.

Esboniodd Styles y byddai Wallace wedi'i ymdrochi yn niwylliant ac iaith y rhanbarth cyfoethog ac amrywiol hwn, sydd â 750 o ieithoedd gwahanol. Felly, bu'n bwysig i'r cynhyrchiad newydd hwn gynnwys Saesneg a Bahasar ochr yn ochr â'i gilydd. Cynigiodd

hyn her newydd a chyffrous i'r cwmni, sy'n gweithio'n ddwyieithog dim ond yn y Gymraeg a'r Saesneg.

Cyflawnwyd y broses ymarfer yn y ddwy iaith, gyda Styles ac Abdi Karya, artist o Makassar yn gweithio ar y cyd â'r actorion Yosua Raharjo Pilli a Vicran Iskandar Putra a hefyd Hildawaty a berfformiodd fel Aderyn Paradwys, un o ddarganfyddiadau mwyaf arwyddocaol Wallace.

Mae Abdi Karya yn awyddus i ychwanegu bod “Y gwaith ar y cyd hwn sydd wedi'i ddyfeisio, yn seiliedig ar etifeddiaeth Wallace ynglŷn ag amrywiaeth ddiwylliannol a'i phobl, a bu i ni ddarganfod iddo ddangos yr un parch at ddiwylliant ag at y rhywogaethau a'u casglai. A chynrychiolir amrywiaeth yr artistiaid o Indonesia fu'n cymryd rhan gan darddiad y rhanbarth lle bu

Wallace yn aros ac yn darganfod yr union rywogaethau hynny.”

Roedd yr ymateb gan gynulleidfaoedd ym Makassar wrth weld dychweliad “Wallace” yn anhygoel. Yr unig beth a'i daflodd i'r cysgod oedd ymddangosiad Ali, ei gynorthwy-ydd ffyddlon a hanodd o Forneo ac a deithiodd gyda Wallace yn Ynysfor Maleia am wyth mlynedd, a aeth yn annwyl i galonnau'r cynulleidfaoedd.

Yn ychwanegol at y perfformiadau, cynhaliodd y cwmni weithdai gyda myfyrwyr lle bu i Ioan Hefin berfformio detholiadau o'r ddrama, a thrafododd Styles sut y gwnaeth hi ysgrifennu ac ymchwilio i'r ddrama sy'n hygyrch i bob oedran ond yn dangos un o'r damcaniaethau pwysicaf a mwyaf cymhleth mewn gwyddoniaeth - damcaniaeth esblygiad trwy ddethol naturiol.

Dysgodd Ioan Hefin, yr actor a greodd rôl Wallace, rannau o'r sgript yn Bahasar hefyd. “Dwi bob amser wedi teimlo'n llawn balchder gyda'r ffordd y mae hanes Wallace yn bachu’r gynulleidfa. Mae medru croesi'r llinellWallace wedi dangos i mi fod y stori
ysbrydoliaethus hon, sydd â'i gwreiddiau yng Nghymru, bellach wedi cyrraedd
llwyfan fyd-eang. Braint ryfeddol yw bod yn dyst i'r daith honno.”

"Mewn cyfnod o newidiadau hynod yn ein hinsawdd, mae'r ddamcaniaeth o
esblygiad trwy ddethol naturiol yn cyseinio'n ddwys, yn enwedig i bobl sy'n byw yma mewn un o ranbarthau pwysicaf y byd o safbwynt bioamrywiaeth. Mae'n gyfrifoldeb arnom i gyd i gymryd camau ar unwaith"

Y gobaith yw y caiff y ddrama, sydd â'i gwreiddiau yng Nghymru, ei pherfformio yn Ynysfor Maleia am flynyddoedd i ddod, ac y bydd etifeddiaeth Wallace yn parhau ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol.

Mae'r cyfle penigamp hwn yn uchafbwynt i flwyddyn wych ar gyfer y cwmni bach hwn a leolir yng Nghastell-nedd. Dechreuon nhw y flwyddyn gyda gwahoddiad arall gan y Cyngor Prydeinig i gyflwyno eu sioe gerdd hynod boblogaidd "Eye of the Storm" yn Hong Kong ac mae newydd gwblhau taith o'r Deyrnas Unedig gan gyfareddu cynulleidfaoedd a derbyn adolygiadau canmoliaethus.

  • DIWEDD